EMVI en BPKV: wat betekenen ze voor je inschrijving?

EMVI is misschien de meest gebruikte afkorting in de aanbestedingswereld, en ook de meest verwarrende. De een bedoelt er het wettelijke gunningscriterium mee, de ander de kwaliteitsplannen die je bij een bouwtender schrijft. Sinds 2016 staat in de wet bovendien een tweede afkorting die er vaak mee wordt verward: BPKV. Hieronder lees je wat beide betekenen, wat artikel 2.114 van de Aanbestedingswet zegt en wat het voor je inschrijving betekent.

Wat betekent EMVI?

EMVI staat voor economisch meest voordelige inschrijving: het criterium waarop een aanbestedende dienst een overheidsopdracht gunt (art. 2.114 lid 1 Aanbestedingswet). De wet laat de dienst drie manieren om die inschrijving vast te stellen:

• op basis van de beste prijs-kwaliteitverhouding (BPKV);
• op basis van de laagste kosten, berekend op basis van kosteneffectiviteit, zoals de levenscycluskosten;
• op basis van de laagste prijs.

EMVI is dus de overkoepelende term. De laagste prijs is formeel ook een vorm van EMVI. In het Engels heet het begrip "most economically advantageous tender", afgekort MEAT. Die term kom je tegen in Europese aankondigingen en in de aanbestedingsrichtlijn.

Wat is de beste prijs-kwaliteitverhouding (BPKV)?

De beste prijs-kwaliteitverhouding is de standaardvariant van EMVI: de opdrachtgever weegt prijs en kwaliteit samen en gunt aan de inschrijving met de beste combinatie. Wil een dienst toch op laagste prijs of laagste kosten gunnen, dan moet hij die keuze in de aanbestedingsstukken motiveren (art. 2.114 lid 3 en 4).

Bij BPKV moet de dienst in de aankondiging bekendmaken welke nadere criteria hij gebruikt, en in de stukken hoe zwaar elk criterium weegt (art. 2.115). Het gewicht mag een marge zijn, bijvoorbeeld "prijs 30 tot 40%". Kan het om objectieve redenen niet worden gewogen, dan moeten de criteria in afnemende volgorde van belang staan. De nadere criteria moeten verband houden met het voorwerp van de opdracht. De wet noemt als voorbeelden onder meer:

• kwaliteit, waaronder technische verdienste;
• toegankelijkheid en geschiktheid van het ontwerp voor alle gebruikers;
• sociale, milieu- en innovatieve kenmerken;
• de organisatie, kwalificatie en ervaring van het personeel dat de opdracht uitvoert, als die kwaliteit een aanzienlijke invloed heeft op de uitvoering;
• klantenservice en technische bijstand;
• leveringsvoorwaarden, zoals leveringsdatum of termijn voor voltooiing.

Wat is het verschil tussen EMVI en BPKV?

EMVI is het gunningscriterium als geheel, BPKV is één van de drie manieren om het in te vullen. De verwarring komt uit de geschiedenis. Vóór de herziening van de Aanbestedingswet per 1 juli 2016 betekende EMVI in de praktijk wat nu BPKV heet: gunnen op prijs én kwaliteit, als alternatief voor de laagste prijs. Sinds de herziening valt ook de laagste prijs onder EMVI.

De Gids Proportionaliteit raadt daarom aan het begrip EMVI in aanbestedingen niet meer te gebruiken. In de praktijk gebeurt dat toch. "EMVI-criteria", "EMVI-plannen" en "EMVI-schrijver" zijn gewone woorden gebleven, zeker in de bouw. Wie ze gebruikt, bedoelt bijna altijd de kwaliteitskant van een BPKV-gunning.

Wat zegt artikel 2.114 Aanbestedingswet?

Artikel 2.114 legt vast dat een overheidsopdracht wordt gegund op de economisch meest voordelige inschrijving en dat de beste prijs-kwaliteitverhouding de hoofdregel is. Per lid:

1. Lid 1. De dienst gunt op de economisch meest voordelige inschrijving, naar zijn eigen oordeel.
2. Lid 2. Die inschrijving wordt vastgesteld op basis van BPKV, laagste kosten of laagste prijs.
3. Lid 3. Gunnen gebeurt op basis van BPKV.
4. Lid 4. De dienst mag afwijken naar laagste kosten of laagste prijs, maar motiveert dat dan in de aanbestedingsstukken.
5. Lid 5 en 6. Bij algemene maatregel van bestuur kan de wetgever voor bepaalde diensten en soorten opdrachten verbieden dat alleen op prijs of kosten wordt gegund.

Artikel 2.114 staat in het deel van de wet voor Europese aanbestedingen. Bij nationale procedures geldt het niet rechtstreeks, maar de Gids Proportionaliteit hanteert dezelfde lijn: gunnen op beste prijs-kwaliteitverhouding, tenzij er een goede reden is om dat niet te doen. Bij een meervoudig onderhandse aanbesteding kom je dus vaak dezelfde systematiek tegen.

Hoe wordt de economisch meest voordelige inschrijving berekend?

Dat hangt af van de beoordelingsmethode in de leidraad. De twee die je in Nederland het vaakst tegenkomt, zijn de gewogen factorenmethode (punten voor prijs en kwaliteit, opgeteld) en gunnen op waarde, waarbij kwaliteit wordt omgerekend naar een fictieve korting op je prijs. Volgens PIANOo is de gewogen factorenmethode het meest gebruikt bij leveringen en diensten, en gunnen op waarde vooral bij werken.

Let op de formule voor prijs. In dit voorbeeld is ze absoluut: je prijsscore hangt alleen af van je eigen prijs. Veel leidraden gebruiken een relatieve formule, waarbij je score afhangt van de laagste inschrijving. Dan weet je pas na de opening wat een punt waard is. PIANOo raadt relatieve formules af, maar je komt ze nog regelmatig tegen.

Wat betekent EMVI voor je inschrijving?

Bij BPKV is kwaliteit gewoon geld, en de leidraad vertelt je hoeveel. De meeste inschrijvers onderschatten dat. Ze snijden in hun prijs om een paar punten te winnen, terwijl een beter plan van aanpak voor minder moeite meer oplevert. Reken het voor elke inschrijving uit:

• Wat is een kwaliteitspunt waard? Deel de prijsruimte door het aantal prijspunten, zoals in het voorbeeld hierboven.
• Waar zit het meeste te winnen? Een criterium met veel punten waar je nu op een voldoende staat, is vaak goedkoper te verbeteren dan je prijs.
• Hoe ver kun je omhoog? Bepaal bij welke prijs je bij je verwachte kwaliteitsscore nog wint van een concurrent met een lagere prijs en een lager cijfer.

Voor het schrijven van de kwaliteitsdelen lees je verder bij het plan van aanpak en gunningscriteria.